شوراهای حل اختلاف

معنی معاوضه چیست؟از نظر حقوقی، مبادله کالا به کالا را که از گذشته در جوامع بشری مرسوم بوده، قرارداد معاوضه میگویند. میتوان گفت که مبادله کالا با پول که همان عقد بیع است، شکل تکاملیافته معاوضه است. به عنوان مثال اگر شخصی محصول باغ خود را با یک خودرو عوض کند، نام این قرارداد معاوضه است. امّا اگر فردی محصول باغش را در ازای پول بفروشد، این معامله بیع نام دارد.ماده ۳۳۸ قانون مدنی بیع را تملیک عین در قبال عوض معلوم معرفی کرده که با این تعریف تفاوتی بین عقد معاوضه و بیع وجود ندارد چون عوض معلوم میتواند کالا یا خدمت یا پول باشد، امّا باید بدانید تفاوت معاوضه و بیع از نظر حقوقی در آثار ناشی از آنها و قواعد مربوط به آنها مشخص است.مثلا بعضی خیارات فسخ مانند تأخیر ثمن، مختص عقد بیع هستند و در قرارداد مع...

خسارات ناشی از عدم النفع چیست؟ضرری که به شخص وارد میشود ممکن است مادی یا معنوی باشد. ضرر مادی نیز به دو نوع قابل تقسیم است: 1- از دست رفتن مال موجود یا خسارت مثبت. 2- تفویت منافع یا خسارت منفی که همان عدمالنفع است.عدمالنفع عبارت از ممانعت از وجود پیدا کردن منفعتی است که مقتضای آن حاصل شده است. به عنوان مثال، توقیف غیرقانونی فرد شاغل به کار موجب حرمان (بیبهره بودن و بینصیب شدن) او از گرفتن مزد شود.عدمالنفع گاهی ضرر محسوب میشود. در این صورت عبارت است از بینصیب شدن از نفعی که به احتمال قریب به یقین حسب جریان عادی امور و اوضاع و احوال، امید وصول به آن نفع، معقول بوده باشد. بخوانید...

خلع ید مشاعی از شش دانگ یک دستگاه آپارتمان آپارتمان هرچند مالکیت مشاعی موروثی متداعین نسبت به آپارتمان متنازع فیه محرز و مفروغ عنه میباشد لیکن پذیرش دعوای خلع ید ناظر به سه رکن است: ۱- وجود سند رسمی مالکیت غیرمنقول مدعی ۲- تصرفات در مال غیرمنقول مدعی علیه ۳- احراز غاصبانه بودن تصرفات مدعی علیهمفهوم و ماهیت عسر و حرج در دعوی طلاقعسر و حرج امری حدوثی و شخصی می باشد که ممکن است تحت تاثیر عوامل واقعی و طبیعی حادث شود. در نتیجه، وجود آرای صادره قبلی در خصوص رد درخواست زوجه در طلاق و تایید آن از سوی شعبه دیوانعالی کشور دلیل ثابت بودن شرایط عسر وحرج نبوده و در زمانی دیگر می تواند بیانگر آن باشد. ✅نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیهوفق مواد ۳۹۰ و ۳۹۱ قانون مدنی و آرای وحدت رویه شماره ۷۳۳ و ۸۱۱ هی...

اگر چک پرداخت ثمن معامله حسب توافق طرفین قرارداد، با دو فقره چک دیگر تعویض شود، مصداق تبدیل تعهد نیست؛ بنابراین شرط فاسخ ناشی از برگشت چک مندرج در قرارداد اصلی به چکهای موضوع متمم قرارداد، تسری می یابد و با برگشت این چکها، قرارداد منفسخ میشود. اتهام مزاحمت و ممانعت از حق از جرایم مستمر محسوب می شود و با فرض صدور قرار منع پیگرد درباره شکایت مالک اولیه به لحاظ فقدان سوءنیت مجرمانه متهم، رسیدگی بعدی با شکایت منتقل الیه به همان اتهام مواجه با ممنوعیت قانونی نبوده و اعتبار امر مختومه مصداق ندارد. بخوانید...

مشاوره حقوقی امیری:تاثیر گذشت زمان بر حق فسخ بدون مدت در صورتیکه در قرار داد شرط شده باشد که اگر متعهد ظرف مدت مشخصی مثلا شش ماه به تعهد خود عمل نکرد طرف مقابل حق فسخ قرار داد را دارد وبرای این حق فسخ انتهایی معین نشده باشد با گذشت زمان این حق از بین نمی رود ولزومی به اعمال حق فسخ در مدت زمان متعارف وجود نداردانواع رهن رهن تصرف مال مورد رهن بعد از اینکه به رهن گیرنده تحویل داده می شود در تصرف او می ماند واو از منافع مال مورد رهن می تواند استفاده کند رهن قرار داد همان عقد رهن است که در قانون مدنی به آن اشاره شده رهن قضایی مقداری از مال یا اموال محکوم علیه که به موجب قرار تامین دادگاه توقیف می شود وبز اساس قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی وانقلاب در تمور مدنی این مال آزاد نیست ودر قد ورهن دا...

(1)- دادگاه صالح در دعاوی علیه خواندگاه متعدد (2)- دادگاه صالح در دعاوی علیه بیت المال(1)- در جایی که خواندگان دو نفر هستند خواهان می تواند در اقامتگاه هر کدام از آنان طرح دعوا کند اما این اختیار قانونی در جایی است که دعوا متوجه هر دو خوانده باشد. بنابراین، خواهان نمی تواند شخصی که دعوا متوجه وی نیست را صرفا بخاطر اقامتگاه وی طرف دعوا قرار دهد(2)- صلاحیت محلی دادگاهها از قواعد مربوط به نظم عمومی نیست و فلسفه اصل صلاحیت محل اقامتگاه خوانده، عدم تحمیل بار اضافه به نامبرده قبل از اثبات ادعای خواهان است که این مبنا در مورد دعوای علیه بیت المال وجود ندارد. بنابراین در دعاوی علیه بیت المال، دادگاه محل اقامتگاه خواهان، صلاحیت و شایستگی رسیدگی را دارد.اگرچه در جایی که خواندگان دو نفر هستند خواهان می...

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه شماره نظریه : 7/1400/1001تاریخ نظریه : 1400/12/04استعلام :در صورت فوت صادرکننده چک، آیا صدور اجراییه علیه وراث صادرکننده چک بر اساس ماده 23 قانون صدور چک (اصلاحی 1397) امکانپذیر است؟ پاسخ:در فرض سؤال که صادرکننده چک فوت کرده است، مستفاد از مواد 2 و 10 قانون اجرای احکام مدنی مصوب 1356 و اطلاق عبارت «اگر صادرکننده یا قائممقام قانونی او ...» مذکور در ماده 23 قانون اصلاح قانون صدور چک مصوب 1397، آن است که صدور اجراییه علیه وراث صادرکننده یا صاحب حساب بلامانع است؛ بدیهی است در اجرای مفاد اجراییه علیه ورثه متوفی، رعایت مواد 226، 249 و 250 قانون امور حسبی مصوب 1319 الزامی است.رابطه تخلف مجری قرارداد مشارکت و تنظیم سندرسمی به نام خریداراگر در متن قرارداد مشارکت...

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه1401/12/227/1401/1251استعلام:با توجه به ماده 9 قانون اصلاح قانون صدور چک مصوب 1397 در مراجع قضایی برخی دعاوي به خواسته ابطال اجراییه و توقف عملیات اجرایی راجع به چکهاي موضوع قانون مذکور مطرح میشود. در این خصوص محاکم عقیده دارند فقط در موارد مذکور در ماده یادشده یعنی درج عبارت بابت تضمین یا مشروط بودن در چک یا تحصیل مجرمانه چک دعوا قابلیت استماع دارد و بعضی دیگر بر این عقیدهاند که در هر صورت چنانچه دلیلی مبنی بر برائت ذمه از ناحیه صادرکننده ارائه شود؛ از جمله سند رسمی یا عادي دایر بر پرداخت وجه چک، دعوا مسموع است. خواهشمند است اعلام نمایید: 1- با توجه به ماده 9 قانون صدور چک مصوب 1355 با اصلاحات و الحاقات بعدي، آیا رسیدگی محدود به موارد مندرج در این ماد...

براساس بند ت تبصره ۶ قانون بودجه سال ۱۴۰۲، اگر تا قبل از پایان سال ۱۴۰۰ تخلف ساختمانی در کمیسیون ماده ۱۰۰ مطرح و منجر به صدور رای قلع و قمع شده باشد ولی شهرداری مستحدثات را از نظر اصول سه گانه فنی، بهداشتی و شهرسازی تایید نماید، با پرداخت جریمه و عوارض صدور پروانه(در صورت عدم پرداخت) توسط مالک، رای قلع و قمع کان لم یکن تلقی می گردد. بخوانید...

الزام_به_تنظیم_سند_مالکیت_مشاعیدر صورت مشاع بودن ملک و انعقاد عقد بیع توسط احد مالکین، صدور رأی الزام به تنظیم سند رسمی انتقال نسبت به حصه فروشنده میسر بوده و عدم استماع دعوا بنا بر عدم طرح دادخواست بهطرفیت همه مالکین فاقد وجاهت قانونی است چنانچه عقد اجاره محل تجاری مشمول قانون روابط موجر و مستأجر مصوب 1376 و مستأجر دارای حق سرقفلی باشد، آیا با اتمام مدت قرارداد اجاره: الف- موجر میتواند به طرفیت مستأجر اجرتالمثل ایام تصرف پس از سپری شدن مدت عقد اجاره را مطالبه کند؟ ب- آیا تمدید خودکار عقد اجاره پس از سپری شدن مدت آن با همان شرایط اولیه توافقشده از آثار حق سرقفلی است؟ ج- در صورتی که تمدید خودکار عقد اجاره پس از سپری شدن مدت آن از شرایط مالکیت بر سرقفلی باشد، آیا دادخواست تعدیل اجارهبها ذیل قا...

نحوه تعیین خواستهارجاع تعیین اوصاف و مشخصات خواسته به ضمائم دادخواست وجاهت قانونی ندارد و چنین دعوایی قابل استماع نیست رأی وحدت رویه شماره ۸۱۹ ـ ۱۴۰۱/۱/۱۶ هیأت عمومی دیوان عالی کشوردر مواردی که یکی از طرفین در مهلت تجدیدنظر با اسقاط حق تجدیدنظرخواهی خود، فرجامخواهی کرده است، با توجه به اینکه حق تجدیدنظرخواهی مانند دیگر حقوق، علیالاصول قابل اسقاط است و به ویژه با عنایت به اینکه اسقاط این حق، با انتخاب حق فرجامخواهی و به منظور تسریع، انجام شده است و منافاتی نیز با حقوق طرف دیگر دعوا ندارد، بنابراین موضوع مشمول اطلاق صدر ماده ۳۶۷ قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹ است و به فرجامخواهی مذکور در دیوان عالی کشور رسیدگی میشود و چون مورد از شمول ماده ۳۳۳ این قانون ...

نحوه تعیین خواستهارجاع تعیین اوصاف و مشخصات خواسته به ضمائم دادخواست وجاهت قانونی ندارد و چنین دعوایی قابل استماع نیست رأی وحدت رویه شماره ۸۱۹ ـ ۱۴۰۱/۱/۱۶ هیأت عمومی دیوان عالی کشوردر مواردی که یکی از طرفین در مهلت تجدیدنظر با اسقاط حق تجدیدنظرخواهی خود، فرجامخواهی کرده است، با توجه به اینکه حق تجدیدنظرخواهی مانند دیگر حقوق، علیالاصول قابل اسقاط است و به ویژه با عنایت به اینکه اسقاط این حق، با انتخاب حق فرجامخواهی و به منظور تسریع، انجام شده است و منافاتی نیز با حقوق طرف دیگر دعوا ندارد، بنابراین موضوع مشمول اطلاق صدر ماده ۳۶۷ قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹ است و به فرجامخواهی مذکور در دیوان عالی کشور رسیدگی میشود و چون مورد از شمول ماده ۳۳۳ این قانون ...

تاریخ نظریه : 1401/02/10شماره نظریه : 7/1400/1522شماره پرونده : 1400-88-1522 حاستعلام :در خصوص مطالبه وجه چک در مواردیکه مواعد موضوع مواد ۲۷۶ و ۲۷۷ و ۳۱۸ و ۳۱۹ از قانون تجارت رعایت نشده باشد به طور مثال سر رسیده چک 1380/01/05 باشد و دارنده در تاریخ ۵ / ۱ /۱۳۹۰ با مراجعه به بانک محال علیه گواهی عدم امکان پرداخت دریافت و در تاریخ 1398/03/01 با تقدیم دادخواست وجه چک را مطالبه نموده است با عنایت به وجود اختلاف رویه در بین محاکم در صدور حکم پرداخت خسارت تاخیر تادیه ، مستدعی است تاریخ صدور حکم به پرداخت خسارت تاخیر تادیه رادر فروض مختلف موضوع مواد معنون را به این دادگاه اعلام فرمایند ./پاسخ :اولاً، اخذ گواهی عدم پرداخت خارج از مهلت پانزده روزه (و یا چهل و پنج روزه) مذکور در ماده 315 قانون تجارت مص...

یکی از مواردی که به طور مشترک در قراردادهای واگذاری ملک اعم از فروش، اجاره و رهن، مربوط به توابع، ملحقات و منضمات هر ساختمان درج میu200eشود، پارکینگ و انباری است که حقوق ناشی از آن به خریدار یا مستأجر جد...

غرض از تحریر و باعث برتر قیم این کلمات حکایت از این امر دارد که: قانونگذار در مقام بیان ماده ۱۲۰ آ.د.م چنین مقرر داشته «در صورتی که قرار تامین اجرا گردد و خواهان به موجب رای قطعی محکوم به بطلان دعوا ش...

در تبصرة 2 ماده515 قانون آئین دادرسی مدنی آمده است: « ضررو زیان ناشی از عدم النفع قابل مطالبه نیست». اما باید اطلاق این تبصره را مقید کنیم زیرا جمع بین این تبصره و مواد دیگر مذکور در قانون مدنی اقتضاء...

خسارت معنوی چیست؟ خسارتدر جوامع اولیه بشری خسارات وارده به افراد منحصر به خساراتی بود که قابل سنجش بودند، به بیان دیگر مادی بودند و می شد آنها را اندازه گرفت.ولی به مرور زمان و با پیشرفت جوامع دامنه خسارات حاصله از یک عمل نیز وسعت بیشتری یافت، در گذشته خسارات صرفاً برای ترمیم ضرر و زیان مالی و مادی بود، ولی کم کم خسارات دیگری نیز به این نوع خسارات افزوده شد که از آن جمله خسارتهای ممکن الحصول و حتمی الحصول بود، اوج تکامل حمایت قانون از افراد در الزام متهم و یا مجرم برای جبران خسارات معنوی زیان دیده بود.هر چند شاهد چنین دعاویی در محاکم نیستیم، ولی قانون چنین حقی را برای زیان دیده قایل شده است. تعریف مرحوم دکتر سیدحسن امامی از نویسندگان برجسته حقوقی کشور در تعریف خسارات معنوی می نویسد: ضرر معنو...

آثار حقوقی ابراء و برائت ذمه مدیونابراء در لغت به معنای خلاص شدن آمده و در اصطلاح حقوقی نیز ماده ۲۸۹ قانون مدنی ابراء را این چنین تعریف کرده است: ابراء عبارت از این است که داین از حق خود به اختیار صرفنظر کند. قانون مدنی ایران، ابراء را یکی از اسباب سقوط تعهدات معرفی کرده و مواد ۲۸۹ تا ۲۹۱ را به بیان ماهیت، شرایط و احکام آن اختصاص داده است. از مصادیق ابراء میتوان به ابراء مهریه، ابراء حق قصاص و د...

ترافعی بودن دادرسی و نقش آن در تضمین عدالت قضاییاصل ترافعی بودن دادرسی، یکی از اصول مهم و سرنوشت ساز دادرسی است. اصلی که عدالت قضایی تا حدود زیادی به رعایت آن بستگی دارد. اصل ترافعی بودن دادرسی، در اصطلاح به معنای اعطای فرصت و امکانات لازم به هر کدام از طرفین دعواست، تا بتوانند ادّعاهای خود را مطرح، و ادلّهی مثبته آن ادّعاها را ارائه کنند. همچنین این امکان و فرصت را داشته باشند که ادّعاها و ادلّه...

اصول و تشریفات دادرسی؛ تعریف، تفاوت و تمایز هریکقانونگذار در قوانین دادرسی، به اصول و تشریفات تصریح و اشاره دارد اما تعریفی از آنها و تفاوت هریک ارائه ننمود. به همین جهت، ممکن است این پرسش مطرح شود که تعریف اصول و تشریفات چیست، چه تفاوتی با هم دارند و وجه تمایر آن چگونه صورت می گیرد و ثمره این افتراق چیست؟ اصول دادرسی اصول؛ مبانی و قواعدی است که مقررات بر پایه آنها وضع میشود. نظیر اصل ترافعی بود...