تفاوت تبدیل تعهد با انتقال دین وانتقال طلب

1 1 1 با 1 دین 1 طلب

تبديل تعهد يكي از موارد سقوط تعهدات است ايرادات و تضمينات ساقط و تعهد جديدي با اوصاف و تضمينات خاصي جايگزين آن مي شود و به صورت تبديل منشاء يا موضوع يا تبديل مديون با داين صورت مي گيرد .

تبديل تعهد، داراي ماهيت قراردادي است، زيرا متضمن پيدايش تعهد جديد بوده و باعث از بين رفتن تعهد سابق م يباشد، از اين رو محتاج به ارادة دوطرف (متعهد و متعهد له) بوده و با ارادة يكي از طرفين تحقق نمي يابد

تبديل تعهد در موارد ذيل حاصل مي شود: »

1. وقتي كه متعهد و متعهد له به تبديل تعهد اصلي به تعهد جديدي كه قائم مقام آن مي شود به سببي از اسباب تراضي نمايد، در اين صورت متعهد نسبت به تعهد اصلي بري مي شود.

2. وقتي كه شخص ثالث با رضايت متعهد له قبول كند كه دين متعهد را اداء كند.

.« 3. وقتي كه متعهد له مافي الذمه متعهد را به كسي ديگر منتقل كند

تعريف و ماهيت حقوقي انتقال دين

انتقال دين آن است كه جنبة منفي تعهد دين از ذمة مديون اصلي به يك ذمة حقيقي يا اعتباري ديگري منتقل م يشود به گون هاي كه ذمة نخستين بري و ذمة جديد مشغول و پاسخگو در برابر دائن يا دائنين باشد. به بيان ديگر، انتقال دين عقدي است كه با توافق بين مديون اصلي و مديون جديد منعقد مي شود و در نتيجه آن مديون اصلي بري شده و ذمة مديون جديد در مقابل طلبكار مشغول م يشود. انتقال دين گاهي اوقات با توافق بين دائن و شخص ثالث (مديون جديد) منعقد مي شود، بدون اين كه نيازي به مداخلة مديون اصلي در آن باشد. انتقال دين قرارداديست كه بين دو طرف مبني بر انتقال دين از ذمة مديون به شخص ثالث منعقد م يشود. لذا انتقال دين با يك اراده حاصل نم يشود، بلكه هميشه براي حصول آن وجود دو اراده ضروريست. ليكن در انتقال دين و طلب، رابطة ديني با تمام اوصاف و ايرادات و تضمينات از ذمة مديون يا داين به ذمة شخص ثالثي منتقل مي شود. در واقع جاي مديون و داين عوض مي شود و شخص ثالثي جايگزين آ نها مي شود بدون اينكه در رابطة ديني تغييري حاصل شود

تبديل تعهد

اساساً براي ايجاد هر عقدي نياز به عوامل و اركاني است كه با اجتماع آن عوامل، مي توان نسبت به ايجاد عقد مورد نظر مبادرت نمود. اين عوامل در هر عقدي از نظر تعداد يكي بوده و هيچ يك از عقود اعم از معين يا غير معين از اين لحاظ با هم تفاوتي ندارند، اين عوامل چهار ركن مي باشند و عبارتند از: 1- متعهد، كسي كه ملزم به انتقال مال، انجام كار يا عدم انجام كاري شده است. 2- متعهدله، كسي كه تعهد به نفع او شده است. 3- متعهد به كه همان موضوع تعهد است. 4- منشاء تعهد، بنابراين چنان چه عقدي ايجاد شود، چهار ركن مذكور را دارا خواهد بود، حال اگر بعداً در اثر توافق ثانوي تغييري حداقل در يكي از اركان فوق صورت گيرد، تعهدي ايجاد خواهد شد كه با تعهد قبلي از لحاظ اركان متشكله، فرق خواهد داشت و داراي آثاري متفاوت از آثار ناشي از تعهد اول خواهد بود. حال با توجه به مطالب مذكور، مي توان نتيجه گرفت كه: تبديل تعهد در واقع توافقي است بر سقوط تعهد قديم و عقدي بر انشاء تعهد جديد، بدين ترتيب نوعي رابطة علت و معلول بين اين دو تعهد (تعهد سابق و تعهد لاحق) وجود دارد. بنحوي كه اگر تعهد سابق به جهتي از جهات باطل باشد تعهد لاحقي بجاي آن ايجاد گردد و همينطور چنا نچه تعهد لاحق باطل باشد معلوم مي شود تعهد سابق ساقط نگرديده و به جاي خود باقي است

تعریف انتقال طلب

در انتقال طلب، بین دائن و ثالث توافق میشود، بر انتقال طلبی که دائن بر ذمۀ مدیون دارد به شخص ثالث که در نتیجه انتقال گیرنده در همان حق با جمیع ارکان و خصائصش جانشین اصلی میگردد. که ممکن است این کار به قصد فروش، هبه یا رهن یا وفا به مقابل باشد.(سنهوری، بیتا، ص17) عدهای در انتقال طلب آورده اند، که انتقال طلب عبارت است از انتقال حقی که کسی از دیگری دارد. به جهتی از جهات به شخص ثالث.(امامی، 1371، ج1، ص247) عریف دیگری که برای انتقال طلب ارائه شده این است که انتقال طلب عقدی است که به استناد آن طلبکار حقوق خود را به ثالثی که در این عقد طرف قرارداد محسوب است انتقال میدهد و منتقلالیه قائم مقام ناقل میگردد و در برابر بر همکار سابق طلبکار میگردد.(جعفری لنگرودی، بی تا، ص220) همان گونه که از تعاریف انتقال طلب برمیآید در این تأسیس حقوقی تعهد از بین نمیرود بلکه به دیگری منتقل میگردد.

2.1.2. ماهیت انتقال طلب

انتقال طلب دارای ماهیت دوگانهای است. چراکه برخی اوقات انتقال طلب قهری است و برخی اوقات اختیاری. به عنوان مثال چنانچه انتقال طلب در اثر ارث و به تبع فوت مورث به وارث صورت پذیرد، دارای ماهیت غیرقراردادی و قهری میباشد. لکن در سایر مواردی که ثالث جایگزین دائن شده و طلب با تمام اوصاف، تضمینات، ایرادات و دفاتر به او منتقل میگردد، این امر ارادی و دارای ماهیت قراردادی میباشد.

2.2. شرایط انتقال طلب

انتقال طلب نیز مانند هر تأسیس حقوقی دیگر دارای شرایطی است، که محقق شدن آن نیاز به ایجاد آن شرایط دارد. مانند تبدیل تعهد شرایط عمومی طرفین برای انجام و ایجاد انتقال طلب لازم و ضروری است..

2.2.1. وجود طلب

در انتقال طلب، یک طلب به ثالث منتقل میگردد. شرط اولی و تحلیل این است، که اساساً باید طلبی وجود داشته باشد، تا بتوان آن را منتقل نمود، چراکه دارای عدم قابلیت انتقال بوده و یا به عبارت دیگر امکان انتقال ندارد. لذا به هر دلیل و در هر زمان اثبات گردد، که اساساً طلب وجود نداشته یا زمان انتقال از بین رفته است، گویی انتقال طلب به وجود نیامده است.

2.2.2. اعلان یا قبول مدیون

برخلاف تبدیل تعهد جلب رضایت مدیون برای تحقق انتقال طلب لازم و ضروری نیست. صرف اطلاع به مدیون برای تحقق این امر کفایت میکند. اطلاع نداشته و برای آن در حقوق مصر نیز شکل خاص در نظر گرفته نشده است و میتواند در ورقه رسمی یا عادی باشد.

2.2.3. رضایت دائن اصلی و جدید

در انتقال طلب رضایت مدیون شرط نمیباشد. چراکه طلب جزئی از دارایی فرد است و او میتواند آن را به هر کسی که تمایل داشت، منتقل کند و شرط تأیید قرارداد در حق مدیون صرفاً اطلاع میباشد و با اطلاع او از قرارداد انتقال طلب در حق وی مؤثر است

2.3. آثار انتقال طلب

مواد 312-307 قانون مدنی مصر به آثار انتقال طلب اختصاص دارد. حال آنکه این امر در حقوق ما مغفول مانده است. با این وجود آثار انتقال طلب را به شرح زیر میتوان عنوان کرد:

2.3.1. آثار ارتباط با دائن جدید و قدیم

نسبت به دائن جدید و قدیم پس از انتقال طلب آثاری وجود دارد، که عبارتند از:

2.3.1.1. انتقال طلب همراه با اوصاف و دفاع ها

همان گونه که عنوان شد، از آن جا که در انتقال طلب، یک تعهد جدید به وجود نمیآید، لذا همان طلب با همان اوصاف منتقل میگردد. این انتقال به محض عقد صورت میپذیرد. لذا در اسناد و مدارک ثبت این امر در اختیار منتقل الیه قرار گیرد.

2.3.1.2. انتقال توابع طلب

توابع طلب با فرض یکسان بودن طلب قبل و بعد از انتقال، منتقل میگردد. که این توابع عبارتند از:

- تضمینات

- بهره و اقساط طلب

- انتقال دعاوی مربوطه

2.3.1.3. ضمانت انتقال دهنده: انتقال دهنده در انتقال طلب دارای صورت های زیر میباشد:

- ضمانت انتقال دهنده نسبت به افعال خودش اگر باعث نقصان یا زوال طلب شود.

- ضمانت قانونی در انتقال معاوضی(وجود اصل طلب)

- ضمان قراردادی در انتقال معاوضی(اجرای توافق)

2.3.2. آثار انتقال طلب در ارتباط با دائن جدید و مدیون

2.3.2.1. قبل از اعلان یا قبول

در این حالت اگر چه انتقال طلب در حق او نافذ نشده، لکن صرف ایجاد قرارداد آثارش مترتب است. مثل اقدامات احتیاطی محال له: قبل از اعلان یا قبول محال علیه میتواند اقداماتی جهت حفظ طلب انتقالی به عمل آورد.(ماده 306 قانون مدنی مصر)

2.3.2.2. بعد از اعلان یا قبول

در این حالت قرارداد در حق مدیون نافذ و دائن جدید جایگزین دائن قدیم میگردد و کلیه حقوق طلب مزبور نیز از آن وی میگردد. در رابطه با انتقال دهنده و مدیون نیز میتوان گفت: قبل از اعلان یا قبول، قرارداد در حق مدیون نافذ و ذمه او نسبت به دائن اولی مشغول است. لکن بعد از اعلان او هیچ رابطهای با دائن اولی ندارد. آثار انتقال طلب در ارتباط با ثالث و بحث تزاحم حقوق نیز قابل بررسی است، که برای جلوگیری از اطاله کلام از بررسی آن خودداری میکنیم.

1. 3. مقایسه تبدیل تعهد به اعتبار تبدیل دائن و انتقال طلب

نکات زیر را به عنوان نکات مقایسهای تبدیل تعهد به اعتبار تبدیل دائن و انتقال طلب عنوان کرد:

3.1. تفاوت در ماهیت

تبدیل تعهد به اعتبار تبدیل دائن با توافق دائن سابق و جدید و متعهد صورت میپذیرد و ماهیت صرفاً قراردادی دارد. لکن انتقال طلب دارای ماهیت دوگانه است و میتواند دارای ماهیت قراردادی و در برخی موارد دارای ماهیت قهری و غیرقراردادی باشد.

3.2. نقش رضایت طرفین

در تبدیل تعهد به اعتبار تبدیل دائن رضایت همزمان دائن جدید، دائن قدیم و متعهد برای تحقق تبدیل تعهد شرط است. اما انتقال طلب با توافق مشترک دائن اصلی و دائن جدید صورت پذیرفته و رضایت مدیون شرط نمیباشد و صرفاً اطلاع او از قرارداد برای نفوذ قرارداد در حق او کفایت میکند. به عبارت دیگر در انتقال طلب یک قرارداد انتقال است لکن در تبدیل تعهد در یک زمان در قرارداد وجود دارد یکی باعث از بین رفتن تعهد اولی و دیگر باعث ایجاد تعهد دیگر میگردد.

3.3. تفاوت در نوع تعهد پس از قرارداد

در تبدیل تعهد ذات و ماهیت تعهد عوض میگردد. به عبارت دیگر تعهد قبلی ساقط شده و تعهد جدیدی جای آن را میگیرد، لکن در انتقال طلب، ماهیت و ذات تعهد عوض نمیشود، بلکه در ناحیه دائن جایگزینی صورت میپذیرد و تعهد و رابطه دینی با تمام اوصاف و ویژگیهای آن به قوت خود باقی میماند. به عبارت دیگر در تبدیل تعهد، تعهد جدید ایجاد حال آنکه در انتقال طلب همان تعهد منتقل میگردد.

3.4. تضمینات و سایر فروعات مربوط به طلب

در تبدیل تعهد اصل بر این است، که همه تضمینات و دفاعات و اوصاف و ایرادات ساقط شده و تعهد جدیدی با تضمینات و دفاعیات و اوصاف و ایرادات جدید جایگزین آن گردد، مگر این که طرفین توافق دیگری نمایند. لکن در انتقال طلب از آن جا که تعهد پابرجا بوده و ساقط نمیشود. به تبع آن اصل بر این است، که توابع آن نیز ساقط نمیشود و دائن جدید جایگزین دائن اصلی میگردد مگر این که توافق دیگر صورت گرفته باشد.

3.5. هم در تبدیل تعهد و هم در انتقال طلب پس از ایجاد و نفوذ ذمه مدیون در برابر دائن اولی بری و نسبت به دائن ثانی مشغول میگردد.